| نقش همبستگی و سرمایه اجتماعی در تقویت تاب‌آوری روانی در شرایط جنگ و بحران با تأکید بر آموزه‌های اسلامی |
| کد مقاله : 1482-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
مبینا علائی بخش *1، محنا حسنی2 1دانشگاه فرهنگیان مازندران،مرکز آمل 2دانشگاه فرهنگیان مازندران، مرکز آمل |
| چکیده مقاله |
| جنگ و بحران از طریق افزایش تهدید، فقدان، ناامنی و گسست‌های اجتماعی، سلامت روان افراد و کارکرد جوامع را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش تاب‌آوری روان‌شناختی، سرمایه اجتماعی، همبستگی اجتماعی و حمایت اجتماعی در مواجهه با پیامدهای جنگ و بررسی ظرفیت آموزه‌های اسلامی برای تقویت این فرایندهاست. این مقاله با رویکرد مروری ـ تحلیلی، ادبیات مرتبط با تاب‌آوری، سرمایه اجتماعی، انسجام اجتماعی و حمایت اجتماعی را بررسی کرده و سپس مفاهیمی مانند صبر، استقامت، اخوت، تعاون و تکافل و ابزارهای مالی اجتماعی شامل زکات، انفاق، صدقه و وقف را تحلیل می‌کند. مرور مطالعات نشان می‌دهد تاب‌آوری پدیده‌ای صرفاً فردی نیست، بلکه فرایندی چندسطحی و وابسته به زمینه است که از تعامل منابع فردی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی و نهادی شکل می‌گیرد. اعتماد اجتماعی، شبکه‌های حمایتگر، مشارکت مدنی و انسجام اجتماعی با تسهیل دسترسی به منابع، افزایش احساس تعلق و تقویت هماهنگی جمعی، ظرفیت سازگاری و بازسازی افراد و جوامع را ارتقا می‌دهند. همچنین، آموزه‌های اسلامی می‌توانند از طریق معنا‌بخشی به رنج، تقویت امید، مسئولیت‌پذیری و همیاری، و نیز با فراهم‌کردن سازوکارهای حمایت مادی، به تقویت تاب‌آوری کمک کنند. بااین‌حال، صبر دینی نباید با تحمل منفعلانه یا تاب‌آوری روان‌شناختی یکسان دانسته شود و نباید جایگزین خدمات تخصصی سلامت روان و حمایت‌های نهادی گردد. بر این اساس، طراحی رویکردی یکپارچه که در آن ظرفیت‌های روان‌شناختی، شبکه‌های اجتماعی، نهادهای حمایتی و منابع دینی ـ مالی به‌صورت هماهنگ در برنامه‌های آمادگی، پاسخ و بازسازی پس از بحران به کار گرفته شوند، ضروری به نظر می‌رسد. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری روان‌شناختی؛ سرمایه اجتماعی؛ همبستگی اجتماعی؛ حمایت اجتماعی؛ آموزه‌های اسلامی؛ جنگ و بحران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
