نقش باور به معاد در سلامت روان انسان با تأکید بر آیات قرآن کریم

کد مقاله : 1499-QURANPSY

نویسندگان

مهری چنگی آشتیانی * هیات علمی

چکیده مقاله

سلامت روان یکی از ابعاد اساسی سلامت انسان است و در دهه‌های اخیر، علاوه بر عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی، نقش معنا، معنویت و باورهای دینی نیز در تبیین آن مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. یکی از بنیادی‌ترین آموزه‌های ادیان توحیدی، به‌ویژه اسلام، اعتقاد به معاد و زندگی پس از مرگ است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش باور به معاد در سلامت روان انسان از منظر آیات قرآن کریم و با بهره‌گیری از یافته‌های مطالعات روان‌شناسی دین انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی آیات قرآن و منابع علمی مرتبط با روان‌شناسی دین و سلامت روان است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که باور قرآنی به معاد می‌تواند از طریق ایجاد معنا برای زندگی، تقویت امید، کاهش احساس پوچی، افزایش مسئولیت‌پذیری اخلاقی، تعدیل ترس از مرگ و تقویت سازوکارهای مقابله‌ای دینی، در سلامت روان نقش حمایتی داشته باشد. آیات مربوط به آرامش قلب از طریق یاد خدا، هدفمند بودن آفرینش، جاودانگی حیات اخروی و پاداش اعمال، چارچوبی معنایی برای مواجهه انسان با رنج، فقدان و مرگ فراهم می‌کنند. با این حال، شواهد علمی نشان می‌دهند که رابطه دین و سلامت روان یک رابطه ساده و یک‌سویه نیست و شکل منفی یا اضطراب‌آمیز دینداری نیز می‌تواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد. بنابراین، از دیدگاه قرآن، باور به معاد زمانی می‌تواند در سلامت روان نقش سازنده‌تری ایفا کند که در کنار خوف، بر امید، رحمت الهی، معنا، عمل صالح و اعتماد به خداوند تأکید شود.

کلیدواژه ها

معاد، سلامت روان، قرآن کریم، امید، معنای زندگی، اضطراب

وضعیت: پذیرفته شده