| الگوی تاب‌آوری دیجیتال مبتنی بر آموزه‌های قرآنی تقوا و ضبط نفس جهت کاهش نشانگان اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان |
| کد مقاله : 1507-QURANPSY (R1) |
| نویسندگان |
|
ملیحه نصرت آبادی * معاون آموزشی دبستان دخترانه سوده، شهرستان سیرجان، ایران |
| چکیده مقاله |
| گسترش استفاده از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، در کنار فرصت‌های ارتباطی و آموزشی، با افزایش نشانگان اعتیاد به فضای مجازی، کاهش خودنظم‌بخشی و تضعیف تعاملات اجتماعی نوجوانان همراه شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی مفهومی برای ارتقای تاب‌آوری دیجیتال نوجوانان بر اساس آموزه‌های قرآنی تقوا و ضبط نفس انجام شد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل اسنادی کیفی و سنتز نظری، در چهار گام شامل واکاوی ترمینولوژیک مفاهیم قرآنی، تحلیل سازوکارهای عصب‌روان‌شناختی وابستگی دیجیتال، نگاشت تطبیقی سازه‌های قرآنی با مؤلفه‌های روان‌شناختی و تلفیق نهایی یافته‌ها انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که تقوا، غضّ بصر، صبر، نهی نفس از هوی و پرهیز از لغو می‌توانند در قالب مؤلفه‌های پایشگری درونی، مدیریت توجه، تأخیر در ارضای نیاز، تنظیم هیجان و هدف‌گزینی متعالی تبیین شوند. بر اساس الگوی پیشنهادی، تأثیر آموزه‌های قرآنی بر تاب‌آوری دیجیتال در چهار سطح بینشی، شناختی ـ توجهی، هیجانی و رفتاری جریان می‌یابد و نوجوان را از مصرف‌کننده‌ای واکنشی به کاربری آگاه، خودتنظیم و هدفمند تبدیل می‌کند. نتیجه‌گیری نشان داد که برخلاف مداخلات صرفاً فنی مانند محدودسازی زمانی یا سم‌زدایی دیجیتال، تقویت کنترل درونی و معنابخشی به خویشتن‌داری می‌تواند زمینه پایدارتری برای کاهش رفتارهای اعتیادگونه فراهم آورد. آزمون تجربی اثربخشی این الگو در مطالعات آینده ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| تاب‌آوری دیجیتال، تقوا، ضبط نفس، اعتیاد به فضای مجازی، نوجوانان. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
