| تحلیل الگوی رشد و تعالی شخصیت انسان بر اساس قرآن و روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1511-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
فاطمه توسلی *1، خدیجه بلکامه2 1دانشجو کارشناسی ارشد روانشناسی مثبت گرا، دانشگاه معارف، قرآن و عترت (علیه‌السلام)، اصفهان 2هیات علمی گروه روانشناسی، دانشگاه دانشگاه معارف قرآن و عترت ، اصفهان، ایران |
| چکیده مقاله |
| روانشناسی اسلامی برای تبیین رشد و تحول انسان نیازمند الگویی بومی و منسجم از «انسان کامل» است که ریشه در آموزه‌های قرآنی داشته و در عین حال با دستاوردهای علمی روانشناسی معاصر نیز به گفت‌وگو بنشیند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تطبیقی، ابتدا مؤلفه‌های انسان کامل را از منظر قرآن کریم (خداجویی و تقوا، مسئولیت‌پذیری و امانت‌داری، تعادل و اعتدال، واقعیت‌بینی و حق‌جویی، خلاقیت و آبادانی) استخراج می‌کند و سپس این مؤلفه‌ها را با وجوه مشترکِ چهار الگوی برجسته‌ی روانشناسی انسان‌گرا (مزلو، راجرز، فرانکل، یونگ) می‌سنجد. یافته‌ها نشان می‌دهد اگرچه اشتراکات معناداری در واقعیت‌بینی، مسئولیت‌پذیری، آزادی انتخاب، تعادل درونی و شکوفایی استعدادها میان دو رویکرد وجود دارد، تفاوت بنیادین در «محور» رشد است: در روانشناسی انسان‌گرا کمال، «خودبنیاد» و معطوف به خود است؛ در قرآن، کمال با محوریت خداجویی و در قالب «عبدالله» و «خلیفه‌الله» شکل می‌گیرد. بر این اساس، مقاله الگوی سه‌سطحیِ «انسان کامل قرآنی» را با مؤلفه‌های عملیاتی پیشنهاد می‌کند که می‌تواند مبنای طراحی ابزارهای سنجش، برنامه‌های مشاوره‌ای و مداخلات سلامت روان با رویکرد اسلامی قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| انسان کامل قرآنی، روانشناسی اسلامی، خداجویی، رشد و تحول انسان، روانشناسی انسان‌گرا |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
