| مروری انتقادی بر نظریه تحول ایمان فاولر |
| کد مقاله : 1514-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
فرشته زارعی *، مسعود آذربایجانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه |
| چکیده مقاله |
| نظریه تحول ایمان جیمز فاولر از زمان مطرح شدن، به عنوان یکی از ساختارمندترین تلاش‌ها برای پیوند روانشناسی تحولی با الهیات شناخته می‌شود. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و هدف آن، بررسی و تحلیل انتقادی این نظریه از زوایای الهیاتی، روانشناختی و روش‌شناختی است. در این مقاله، ابتدا ریشه‌های شکل‌گیری نظریه و ساختار مراحل هفت‌گانه آن تشریح شده و سپس چالش‌های بنیادین آن مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌های این بررسی انتقادی نشان می‌دهد که نظریه فاولر در بعد الهیاتی، از جنبه‌های «تقلیل‌گرایی در تعریف انسان»، «تمرکز بیش از حد بر فاعلیت انسان» و «نادیده گرفتن نقش مستقیم فیض الهی» مورد نقد قرار می‌گیرد. در بعد روانشناختی، «غلبه بیش از حد ساختارگرایی شناختی» و «غفلت از بعد رفتاری» از ضعف‌های این نظریه به شمار می‌رود. ادعای جهان‌شمولیِ مراحل، با چالش سوگیری‌های غربی-مسیحی روبرو است. علاوه بر این، شواهد تجربی طولی، فرضیه خطی و بازگشت‌ناپذیر بودن مراحل را ابطال کرده است. در نهایت، این مقاله سه رویکرد جایگزین شامل «منطق دگرگونی» لودر، «سبک‌های مذهبی» اشترایب و «مدل فرآیندی چهارگانه» جونز را که نشأت گرفته از نظریه تحول ایمان فاولر هستند، معرفی می‌کند. نتایج پژوهش بر ضرورت عبور از مدل‌های صلب غربی و طراحی مدل‌های فرآیندی بومی و اسلامی تاکید دارد؛ مدل‌هایی که بتوانند مبتنی بر انسان‌شناسی اسلامی، پویایی‌های ایمان را در نظام روانی انسان تبیین نمایند. |
| کلیدواژه ها |
| فولر، تحول معنوی، روانشناسی معنوی، تیپ‌های دینی، پلورالیزم دینی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
