| مقایسه راهبردهای خودآرام‌بخشی بیمارگونه با مؤلفه‌های تنظیم شناختی هیجان مبتنی بر آموزه قرآنی سکینه در زنان مبتلا به پریشانی روان‌شناختی |
| کد مقاله : 1516-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
مهسا زیور * _ |
| چکیده مقاله |
| شیوع فزاینده پریشانی روان‌شناختی در میان زنان و گرایش ناخودآگاه آنان به رفتارهای خودآرام‌بخشی بیمارگونه نظیر پرخوری عصبی، خریدهای وسواسی، وابستگی افراطی به فضای مجازی و کرختی عاطفی، به‌عنوان سازوکارهای تسکین آنی و اجتناب تجربی، چالشی جدی در حوزه سلامت روان محسوب می‌شود که اگرچه برانگیختگی عاطفی را موقتاً فرومی‌نشاند، اما از طریق تقویت منفی به استمرار چرخه تنیدگی و فرسایش مهار شناختی می‌انجامد؛ از این‌رو پژوهش حاضر با هدف تبیین نظری نقش مؤلفه‌های قرآنی «سکینه» به‌مثابه یک الگوی عمیق و درون‌زاد در تنظیم شناختی هیجان و تعدیل راهبردهای خودآرام‌بخشی ناکارآمد در زنان به انجام رسید. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد سنتز نظری تطبیقی و تحلیل اسنادی نظام‌مند انجام پذیرفت که طی آن، گزاره‌های تفسیری و قرآنی مرتبط با سازه سکینه استخراج و با مدل‌های نوین تنظیم هیجان به‌ویژه الگوی فرآیندی گراس و رویکردهای موج سوم شناختی-رفتاری تطبیق داده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مؤلفه‌های پنج‌گانه سکینه شامل ذکرالله، تسلیم فعال، توکل، رضا و وقار با ارتقای مهار بالا به پایین قشر پیش‌پیشانی بر کانون‌های لیمبیک، تعدیل فعالیت شبکه حالت پیش‌فرض و خنثی‌سازی خطاهای شناختی فاجعه‌سازی و کنترل‌گری افراطی، زمینه‌ساز گذار از پاسخ‌های انفعالی و تکانشی به پذیرش فعال، بازنگری شناختی-توحیدی و تاب‌آوری عاطفی پایدار می‌گردند. در فرجام، مدل مفهومی برآمده از این سنتز نظری بستری کارآمد و بومی را برای طراحی مداخلات بالینی معنا‌محور و پروتکل‌های روان‌درمانی معنوی جهت رهایی زنان از رفتارهای تسکینی ایذایی و دستیابی به سلامت روان پایدار فراهم می‌آورد. |
| کلیدواژه ها |
| سکینه قرآنی، خودآرام‌بخشی بیمارگونه، تنظیم شناختی هیجان، پریشانی روان‌شناختی، بازداری تکانشی، زنان. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
