| فرسودگی مادرانه در خانواده معاصر: تحلیل عوامل روان‌شناختی و جنسیتی و راهبردهای پیشگیری با تأکید بر آموزه‌های قرآن و روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1540-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
عطیه باقری *1، حدیثه حق بیان2 1دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات زنان دانشگاه تهران 2دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه جامع انقلاب اسلامی |
| چکیده مقاله |
| فرسودگی مادرانه به تجربه فرسودگی والدینی در بستر نقش مادری اشاره دارد و با عدم تعادل مزمن میان تقاضاهای مراقبتی، خانوادگی و اجتماعی و منابع فردی و حمایتی مادر مرتبط است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل عوامل روان‌شناختی و جنسیتی مرتبط با فرسودگی مادرانه و بررسی ظرفیت‌های هنجاری و معنایی آموزه‌های قرآن و روانشناسی اسلامی برای ارائه چارچوبی پیشگیرانه است. پژوهش با روش مرور روایتی ساختاریافته و رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی و بین‌رشته‌ای انجام شد و منابع مرتبط با فرسودگی والدینی، فشار نقش مادری، حمایت خانوادگی و اجتماعی، عوامل جنسیتی و آموزه‌های قرآنی مرتبط با مسئولیت والدین، رعایت توان، منع آسیب و مشورت بررسی شدند. نتایج مرور نشان داد که کمال‌گرایی، خودانتقادی، اضطراب، دشواری تنظیم هیجان، فشار نقش، بار مراقبتی و ذهنی، تعارض نقش‌ها و حمایت ناکافی با فرسودگی مادرانه ارتباط دارند؛ در مقابل، خودشفقتی، تاب‌آوری، حمایت همسر، تقسیم مسئولیت، مشارکت در تصمیم‌گیری و حمایت اجتماعی به‌عنوان منابع محافظتی مطرح‌اند. همچنین، آموزه‌های قرآن ظرفیت‌هایی هنجاری برای حمایت از مادر، تعدیل فشارهای نقش و تقویت مسئولیت متقابل فراهم می‌کنند. بر این اساس، چارچوبی چهار سطحی شامل سطوح فردی ـ روانی، زوجی ـ خانوادگی، اجتماعی ـ فرهنگی و هنجاری ـ معنایی پیشنهاد شد. این چارچوب نیازمند آزمون تجربی در پژوهش‌های آینده است. |
| کلیدواژه ها |
| فرسودگی مادرانه، فرسودگی والدینی، نقش مادری، حمایت خانوادگی، روانشناسی اسلامی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
