| تحلیل تطبیقی رابطه‌ی تقوا و خرد در آموزه‌های قرآنی و روانشناسی مثبت‌گرا و پیامدهای آن برای سلامت روان |
| کد مقاله : 1546-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
فاطمه توسلی *1، خدیجه بلکامه2 1دانشجو کارشناسی ارشد روانشناسی مثبت گرا، دانشگاه معارف، قرآن و عترت (علیه‌السلام)، اصفهان 2هیات علمی گروه روانشناسی، دانشگاه دانشگاه معارف قرآن و عترت ، اصفهان، ایران |
| چکیده مقاله |
| عقل به‌عنوان مهم‌ترین سرمایه‌ی شناختی انسان، همواره در معرض تهدید نیروهای درونی مانند هوا و هوس، خشم و حسد قرار دارد که کارکرد صحیح آن را مختل می‌کنند؛ مسئله‌ی اصلی این پژوهش آن است که چه سازوکاری می‌تواند این موانع را مهار کرده و زمینه‌ی شکوفایی عقل را فراهم سازد. هدف این پژوهش، تبیین رابطه‌ی تقوا و عقل در آموزه‌های قرآنی و تطبیق آن با مفهوم خودمهارگری در روانشناسی مثبت‌گرا و بررسی پیامدهای آن برای سلامت روان است. پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با به‌کارگیری چارچوب تحلیل تطبیقی سه‌بعدی، شامل سازوکار عملکرد، پیامد شناختی و پیامد روانی، انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد سه تبیین موجود از رابطه‌ی عقل و تقوا، سه گام متوالی از یک فرآیند واحدند که بر پایه‌ی آیات ۱۵۱ تا ۱۵۳ سوره‌ی انعام و آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی انفال، در قالب مدلی چهارمرحله‌ای با عنوان مدل تعادل عقلانی-تقوایی صورت‌بندی شد: عقل‌ورزی، تقوا، فرقان و امنیت روانی. همچنین سه دسته از تهدیدهای درونی عقل، شامل تهدیدهای لحظه‌ای مانند خشم، تهدیدهای خزنده مانند حسد، و تهدید بنیادی غفلت، شناسایی شد که تقوا در برابر هر سه عمل می‌کند. مقایسه‌ی تطبیقی نیز نشان داد تقوا و خودمهارگری در سازوکار عملکرد و پیامدهای شناختی و روانی همگرایی دارند، اما در محور غایی از هم فاصله می‌گیرند. نتایج نشان می‌دهد تقویت هم‌زمان بعد شناختی عقل و بعد بازدارنده‌ی تقوا می‌تواند مبنای طراحی مداخلات مشاوره‌ای برای کاهش اضطراب و تقویت خودکنترلی در چارچوب رویکرد اسلامی قرار گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| تقوا، عقل، خودمهارگری، سلامت روان، روانشناسی مثبت‌گرا |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
