مدل سه‌سطحی تمرین‌های بین‌جلسه‌ای در روان‌درمانی اسلامی: عملیاتی‌سازی اصول قرآنی و اسلامی برای کمال‌گرایی و نارضایتی مزمن از زندگی
کد مقاله : 1550-QURANPSY
نویسندگان
امیرحسین سبزیان *1، علی اکبر حقی2
1علوم قرآنی و حدیث، دانشکده الهیات معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق ع، تهران، ایران
2کاندیدای دکتری روانشناسی سلامت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده مقاله
این مطالعه مفهومی با هدف عملیاتی‌سازی اصول روان‌شناختی قرآنی و اسلامی در قالب یک چارچوب ساختاریافته برای تمرین‌های بین‌جلسه‌ای در روان‌درمانی کمال‌گرایی و نارضایتی مزمن از زندگی تدوین شده است. با استفاده از یک روش چهارمرحله‌ای مبتنی بر اسناد، کارکردهای بالینی یک کاربرگ سه‌سطحی با مجموعه‌ای محدود از منابع فارسی اسلامی، از جمله حدیث عنوان بصری و مفاهیم قرآنی مرتبط با کرامت، رحمت، نیت، توکل، اعتدال و محاسبه نفس، تطبیق داده شد. حاصل تحلیل، مدلی سه‌سطحی است: سطح نخست بر تثبیت آگاهی هیجانی پس از جلسه و شکل‌دهی یک نیت واقع‌بینانه تمرکز دارد؛ سطح دوم نیت را به تمرین‌های درجه‌بندی‌شده ذهن‌آگاهی، فعال‌سازی رفتاری یا آزمایش‌های رفتاری متمرکز بر کمال‌گرایی تبدیل می‌کند و کوشش متناسب را با توکل پیوند می‌دهد؛ و سطح سوم محاسبه نفس را از طریق مرور مبتنی بر شواهد، موانع، آموخته‌ها و اولویت‌های جلسه بعد ساختار می‌دهد. این چارچوب مفاهیم اسلامی را مستقیماً به تنظیم شدت تکلیف، طراحی تمرین و پاسخ‌گویی همراه با شفقت پیوند می‌دهد. کاربرد آن نیازمند ارزیابی تجربی، رضایت آگاهانه، تناسب فرهنگی و معنوی و رعایت اصول استاندارد مدیریت خطر بالینی است.
کلیدواژه ها
روان‌درمانی اسلامی، کمال‌گرایی، روان‌شناسی قرآنی، تمرین بین‌جلسه‌ای، بهزیستی روان‌شناختی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی