| هوش مصنوعی و سلامت روان انسان معاصر: تحلیل فرصت‌ها و تهدیدها از منظر قرآن کریم و روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1569-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
محمد دوستی *، زهرا دوستی گروه روانشناسی،واحد اردبیل،دانشگاه آزاد اسلامی،اردبیل،ایران |
| چکیده مقاله |
| گسترش شتابان هوش مصنوعی، شیوه‌های یادگیری، ارتباط، کار، تصمیم‌گیری و دریافت خدمات سلامت را دگرگون کرده و در عین حال پرسش‌های تازه‌ای درباره سلامت روان انسان معاصر پدید آورده است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین فرصت‌ها و تهدیدهای هوش مصنوعی برای سلامت روان با تکیه بر مبانی قرآن کریم و روانشناسی اسلامی است. هدف پژوهش، ارائه چارچوبی تلفیقی برای فهم آثار روان‌شناختی هوش مصنوعی و تعیین اصول استفاده سالم و مسئولانه از آن است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی است و داده‌های آن از قرآن کریم، منابع تفسیری و روانشناسی اسلامی و پژوهش‌های معاصر درباره هوش مصنوعی و سلامت روان گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی از طریق افزایش دسترسی به اطلاعات و خدمات، کمک به خودپایش، شخصی‌سازی آموزش و مداخلات، تسهیل غربالگری و کاهش برخی موانع دسترسی می‌تواند فرصت‌هایی برای ارتقای سلامت روان ایجاد کند؛ اما وابستگی، کاهش تعامل انسانی، خطای اطلاعاتی، سوگیری، نقض حریم خصوصی، تشدید خودتشخیصی، تقویت افکار ناسالم و تضعیف عاملیت اخلاقی از مهم‌ترین تهدیدهاست. تحلیل قرآنی نشان می‌دهد سلامت روان صرفاً فقدان اختلال نیست، بلکه با آرامش، معنا، خودشناسی، اعتدال، مسئولیت‌پذیری، کرامت و ارتباط با خدا و دیگران پیوند دارد. بر این اساس، استفاده مطلوب از هوش مصنوعی باید انسان‌محور، معناگرا، اخلاق‌مدار و مکمل رابطه انسانی باشد، نه جایگزین آن. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی: هوش مصنوعی، سلامت روان، قرآن کریم، روانشناسی اسلامی، بهزیستی روان‌شناختی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
