| واکاوی معناشناختی واژه “فضل” در قرآن کریم؛ ارائه مدلی مفهومی برای شناسایی استعداد |
| کد مقاله : 1573-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
منصوره ابوالحسنی * گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران |
| چکیده مقاله |
| شناسایی استعداد در روانشناسی معاصر، عمدتاً بر شاخص‌های شناختی و ابزارهای روان‌سنجی کلاسیک متمرکز است که گاه از ریشه‌های هستی‌شناختی انسان غفلت می‌ورزد. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به الگویی بومی ، بر مفهوم‌شناسی واژه «فضل» در قرآن کریم به عنوان جایگزینی برای مفهوم «استعداد» تمرکز دارد. روش پژوهش در این مطالعه روش کیفی و تحلیل محتوا بود که با توجه به اینکه متن مورد نظر، متن صریح قرآن است، استفاده از روش های تحلیل محتوای سایر متون برای این متن مناسب نبود لذا از روش تدبر کلمه ای از سری روش های تدبر در قرآن کریم(اخوت، 1392) برای فهم و استخراج داده های مورنظر به عنوان روش تحلیل اختصاصی این متن استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها به سه مولفه معنایی زیادت، برتری و مسئولیت برای واژه فضل دست یافتند که پس از ارائه تعریفی اختصاصی از فضل، اصول و قواعدی نیز برای شناسایی استعداد از طریق این مدل مفهومی ارائه شد. خلاصه این قواعد عبارت بودند از: توجه به تنوع موضوعی استعداد، وسعت ظرفیت، فعال سازی ظرفیت عمومی به اختصاصی، اجتماع گرایی / مسئولیت گرایی، آسیب شناسی موانع، مقابله با نسیان و فراموشی، توهم زدایی. یافته ها نشان داد با توسعه مفهومی این اصول و قواعد می توان از آن ها به عنوان الگویی عملیاتی برای شناسایی استعداد استفاده کرد. نتایج این پژوهش ضمن پر کردن شکاف میان آموزه‌های وحیانی و نظریه‌های روان‌شناختی، ابزار نظری کارآمدی را برای متخصصان حوزه مشاوره و استعدادیابی جهت بازنگری در ابزارهای سنجش و ارتقای رویکردهای رشد فردی پیشنهاد می‌دهد. |
| کلیدواژه ها |
| استعداد، فضل، قرآن کریم، تحلیل معناشناختی، مدل مفهومی، شناسایی استعداد. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
