| واقعیت مجازی در درمان اختلالات اضطرابی: تبیین ظرفیتهای درمانی بر اساس قرآن کریم و روانشناسی اسلامی |
| کد مقاله : 1574-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
محمد دوستی *، زهرا دوستی گروه روانشناسی،واحد اردبیل،دانشگاه آزاد اسلامی،اردبیل،ایران |
| چکیده مقاله |
| اختلالات اضطرابی از شایعترین مشکلات سلامت رواناند و درمان آنها، بهویژه در مواردی که مواجهه مستقیم با موقعیت ترسآور دشوار یا پرهزینه است، نیازمند شیوههای انعطافپذیر و قابلکنترل است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیتهای درمانی واقعیت مجازی در اختلالات اضطرابی و بررسی امکان صورتبندی این ظرفیتها بر پایه آموزههای قرآن کریم و روانشناسی اسلامی انجام شد. روش پژوهش، مروری ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی منابع فارسی و انگلیسی در حوزه واقعیت مجازی، درمان مواجههای، اضطراب، قرآن و روانشناسی اسلامی بود. یافتههای تحلیل نشان داد واقعیت مجازی از طریق ایجاد محیطهای شبیهسازیشده، کنترل شدت و ترتیب محرکها، امکان تکرار مواجهه، افزایش احساس کنترل و فراهمکردن بازخورد میتواند بهعنوان ابزار مکمل در درمانهای مبتنی بر مواجهه به کار رود. از سوی دیگر، تحلیل مفهومی آیات و ادبیات روانشناسی اسلامی نشان داد مفاهیمی چون اطمینان قلب، ذکر، توکل، هدایت، امید، صبر و تنظیم شناختی هیجان، ظرفیت آن را دارند که بهعنوان لایه معنایی و حمایتی در طراحی مداخلات واقعیت مجازی مورد توجه قرار گیرند. بر این اساس، واقعیت مجازی در الگوی پیشنهادی نه جایگزین درمانگر و نه جایگزین مداخلات دینی است؛ بلکه فناوریای برای اجرای کنترلشده و تدریجی مواجهه و تمرین مهارتهای شناختی ـ معنوی است. نتیجه کلی آن است که تلفیق سنجیده فناوری واقعیت مجازی با اصول روانشناسی اسلامی میتواند چارچوبی نوآورانه برای مداخلات اضطرابی فراهم کند؛ با این شرط که اثربخشی آن در قالب کارآزماییهای بالینی، با پروتکل استاندارد و شاخصهای معتبر روانشناختی و معنوی، بهطور تجربی آزمون شود. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی: واقعیت مجازی، اختلالات اضطرابی، درمان مواجههای، قرآن کریم، روانشناسی اسلامی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
