| امید به مثابه سازوکار روان‌شناختی مقاومت در قرآن کریم و کلام معصومان(ع) |
| کد مقاله : 1577-QURANPSY |
| نویسندگان |
|
زهرا دوستی *، محمد دوستی گروه روانشناسی،واحد اردبیل،دانشگاه آزاد اسلامی،اردبیل،ایران |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش امید به‌عنوان یک سازوکار روان‌شناختی در شکل‌گیری و استمرار مقاومت انسان در برابر فشارها، ناکامی‌ها و بحران‌ها، بر اساس قرآن کریم و کلام معصومان(ع) انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش این است که امید در منظومه اسلامی چگونه از یک حالت عاطفی فراتر می‌رود و به ظرفیت شناختی، هیجانی و رفتاری برای مقاومت تبدیل می‌شود. پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی و توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها با مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل مضمونی آیات قرآن و گزاره‌های منتخب نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد امید قرآنی بر سه پایه اساسی استوار است: توحید و اعتماد به قدرت و رحمت الهی، معنا دادن به رنج و آینده، و پیوند امید با عمل صالح و تلاش. بر اساس تحلیل متون، امید از طریق چند سازوکار به مقاومت روان‌شناختی کمک می‌کند: کاهش ادراک بن‌بست، تقویت انگیزش هدف‌مدار، تنظیم هیجان‌های منفی، افزایش تحمل دشواری، تقویت توکل و خودکنترلی، و ایجاد چشم‌انداز آینده‌محور. در کلام معصومان(ع) نیز امیدِ معتبر با عمل، پرهیز از آرزواندیشی و اعتماد فعال به خداوند همراه است. بنابراین، می‌توان الگویی مفهومی ارائه کرد که در آن ایمان و توکل، معنا و هدف، و امید فعال، به صبر، اقدام، تنظیم هیجان و در نهایت مقاومت روان‌شناختی منجر می‌شوند. این الگو ظرفیت استفاده در روانشناسی اسلامی، مشاوره و مداخلات مبتنی بر معنویت را دارد. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی: امید، مقاومت روان‌شناختی، قرآن کریم، کلام معصومان(ع)، تاب‌آوری. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
